Гудбай, Талибайден: оё Тоҷикистон ба ҷанги қарибулвуқӯи Толибону Кобул омода аст?

© AP / Bashir Khan SafiАфганский силовик во время боя с талибами, архивное фото
Афганский силовик во время боя с талибами, архивное фото - Sputnik Тоҷикистон
Толибон ва Кобул ба як ҷанги хурди ғалабаовар омодагӣ мегиранд, ки метавонад ба ҷанги калон ва хунин табдил ёбад. Онҳоро ба назари Амрико коре нест

ДУШАНБЕ, 29 янв — Sputnik. Дар тӯли солҳои зиёд бори аввал ҷангҷӯёни афғон бидуни назардошти Вашингтон амал мекунанд. Сухан дар бораи ҳамлаи баҳории навбатии Толибон (гурӯҳи радикаливу террорстӣ, мамнъӯ дар Тоҷикистон ва Русия - идора) меравад, ки террористон ба шаҳристонҳо ва шӯъбаҳои полиси суст муҳофизатшуда ҳамла мекунанд ва баъд бо овози баланд ғалаба эълон мекунанд ва қариб ваъдаи роҳпаймоӣ ба пойтахт медиҳанд.

Дастаи Ашраф Ғанӣ аз ваъдаҳои бепоёни сарпарастони Вашингтон хаста шудааст: онҳо доим ваъда медиҳаанд, ки ин дафъа тундравҳо яроқро ба замин гузошта, бо мақомот созиш мекунанд. Зеро, чун дар ҳама гуна созишҳо бо шайтон - яъне бо Толибон  - товон хеле гарон аст ва ягона ҷониби пирӯз шайтон аст.

Бо Толибон бойдиҳакбозӣ накардан

Дар миёнаи моҳ сухангӯи Ашраф Ғанӣ гуфт, ки ҳукумат дигар нияти озод кардани асирони Толибонро надорад, зеро тарафдорони онҳо ҳамлаҳои террористӣ ва куштори одамонро идома медиҳанд ва аввалин чизе, ки худи маҳбусон пас аз озодӣ хоҳанд кард, гирифтани яроқ ба даст аст. Ва дар пасманзари ҳамлаи чашмдошти баҳорӣ, ин маънои ба "Толибон" тақсим кардани гурӯҳи калони ҷангиёнро дошт.

Ноиби аввали президент Амруллоҳ Солеҳ, ки террористон якчанд аъзои оилаашро куштанд, ҳатто пешниҳод кард, ки як қатор маҳбусон барои ҳалли ниҳоии масъалаи Толибон, маҳбусон қатл карда шаванд. Барои насиҳати дигарон.

Изҳорот ҳатто аз рӯи меъёрҳои Афғонистон, ки гӯё ба ҳама гуна зӯроварӣ одат карда бошад, сахт аст.

Дар навбати худ худи Ғанӣ талаб кард, ки Толибон муносибатҳо бо Покистонро қатъ кунанд: азбаски шумо моро "лӯхтакҳои Вашингтон" меномед, пас мо бо ҷайби зеризаминии генералҳои Исломобод тиҷорат намекунем.

Изҳороти ғайримуқаррарии Кобул ба ду сабаб - тағирот дар Иёлоти Муттаҳида ва эътимод ба худ вобаста аст.

Афзоиши тадбирҳои амниятии Чину Тоҷикистон дар марзҳои муштарак бо Афғонистон

Қасри президент қаблан ба натиҷаи муваффақонаи созишномаҳои Доҳа байни Вашингтон ва Толибон шубҳа карда буд. Аммо Доналд Трамп тасмим гирифт, ки ҳарчи зудтар мушкилоти Афғонистонро ҳал кунад ва сарбозони амрикоиро ба хонаҳояшон баргардонад. Аммо ин кори вай дар сулҳи Афғонистон натиҷае надод.

"Дурнамои созиш маълум аст - ҳеҷ. Дар тӯли соли гузашта Афғонистон ба ҷои посбонии сулҳ шадиди хушунат ва бераҳмиро гирифт, зеро барои ҷангиён ин ба таслим шудани ИМА баробар аст. Сиёсати Трамп беасосии худро собит кард ва нақшаҳои вай комилан бардод рафтанд.  Ва ин ҳам як торсакӣ дар назди муттаҳидони НАТО аст, ки созишномаро пуштибонӣ накарданд ", - шарҳ дод сиёсатшинос Андрей Серенко ба Sputnik Тоҷикистон.

Ҳоло Кохи Сафед як роҳбари нав дорад, ки дар сиёсати хориҷӣ устувортар аст.

Афганский офицер безопасности - Sputnik Тоҷикистон
Ҳамлаи Толибон ба низомиён дар наздикии марзи Афғонистон бо Тоҷикистон

Ҳарчанд Ҷо Байден дар рӯзҳои аввали раёсати ҷумҳурӣ ба тарафдории хуруҷи фаврии нерӯҳои Амрико ҳарф мезад ва ваъда дод, ки бо Толибон музокиротро оғоз мекунад, аммо гумон аст, ки муколама бо террористон (инчунин хуруҷи нерӯҳо) зуд доир гардад. Дар ин ҷо ва узви ҳизби Байден, сенатори демократ Берни Сандерс гуфт, ки мақомоти ИМА бояд сиёсати Афғонистонро бознигарӣ кунанд.

"Ман фикр мекунам, ки мо набояд кореро анҷом диҳем, ки Трамп дар диораи сиёсати хориҷӣ мекард ва ё шариконро тарк мекард.  Ман фикр мекунам, ки бояд бо ҷомеаи ҷаҳонӣ кор кард ва нерӯҳоро дар муддати кӯтоҳ - на бештар аз як сол", - гуфт вай.

Дар мавриди кор бо ҷомеаи байналмилалӣ бошад, эҳтимол дорад, ки акнун сиёсати Вашингтон ба мавқеи НАТО монанд бошад, ки дар он чунин гуфта мешавад: мо на гуфтушунидро интизорем ва на сӯҳбатҳоро,  танҳо пас аз он ки Толибон робитаро бо Ал-Кайда қатъ мекунад ва воқеан нишон медиҳанд, ки ӯ омода аст дар Афғонистон ҷиҳодро хотима диҳад.

Кобул милҳоро аз ҷилдашон мебарорад

Аммо, бояд дар хотир дошт, ки новобаста аз мавқеи амрикоиҳо ва Толибон дар ин масъала, мақомоти Афғонистон дар муомила мустақиман ширкат намекунанд. Ин маънои онро дорад, ки таҷдиди назар аз Ашраф Ғанӣ вобаста нест.

Гузашта аз ин, контингенти ИМА воқеан кам мешавад - Вашингтон ба наздикӣ панҷ пойгоҳи низомиро дар вилоятҳои Ҳилманд, Урузгон, Пактика ва Лагман барҳам дод.

Амрико аз коҳиши шумори низомиёнаш дар Ироқу Афғонистон эълон кард

Ва агар Иёлоти Муттаҳида бо Толибон бидуни иштироки мақомоти Афғонистон, хуруҷи нерӯҳо ва эҳтимолан буридани субсидия аҳд кунад, пас чаро Кобул гаравгони фармонбардори манфиатҳои Амрико бошад?

Эҳтимол ин ғоя аз зеҳни Ашраф Ғанӣ гузашта бошад ва аз ин рӯ, ӯ аз лаҳзаи интихоб шудан ба блоки қудрат дар муҳити худ такя мекард.

Барои дастаи президент, ин масъалаи зинда мондан аст - ҳама дар кишвар сарнавишти даҳшатноки президенти ҷумҳури демократии Афғонистон Муҳаммад Наҷибуллоро  доранд. Пас аз 7 соли хуруҷи нерӯҳои шӯравӣ, ӯ ва бародараш аз ҷониби Толибон кушта шуданд ва ҷасади шиканҷа дар назди дарвозаи дидбонгоҳ барои тамошои мардум овезон карда шуд.

Ашраф Ғанӣ дарси ибрат гирифта, кӯшиш кард, ки як қувваи низомии омода ва вафодорро таъсис диҳад, то мустақилона ба ифротиён муқовимат кунад. Ҳамин тариқ, ду ҳафта қабл Шӯрои Амнияти Миллии ҶИА эълом дошт, ки коҳиши контингенти ИМА ба амнияти кишвар таъсире нахоҳад дошт ва артиши Афғонистон метавонад бо худи Толибон мубориза барад.

Барои ин изҳорот воқеан асосҳо мавҷуданд - дар тӯли соли гузашта амрикоиҳо ба ҷуз аз ҳамлаҳои ҳавоии се ё чаҳорум, дар ҷангҳо умуман ширкат надоштанд. Дар айни замон, Толибон натавонистанд як шаҳрро забт кунанд ва ҳатто якчанд шаҳристонро аз даст доданд.

"Нерӯҳои афғон ҳама ҳамлаҳои бо иштироки инструкторони Покистон омодашударо дафъ карданд. Онҳо як сол вақт доштанд, ки қобилияти ҷангии худро нишон диҳанд, ки ин хеле маҳдуд буд", - қайд мекунад Андрей Серенко. "Ва он далел, ки мақомот ба ҳамла омодагӣ мебинанд, аз реализми Кобул шаҳодат медиҳад, ки худро бо баҳонаи оштӣ бо ҷангиён фиреб намедиҳанд.

Участники из США, Катара и Афганистана во время переговоров между правительством Афганистана и движением Талибан (запрещено в РФ) в Катаре  - Sputnik Тоҷикистон
Дар Давҳа даври дувуми музокироти сулҳи Афғонистон оғоз меёбад

Аз сӯи дигар, Ашраф Ғанӣ метавонад танҳо ба бозии бад дучор ояд, ба мисли пешгузаштаи худ Аҳмад Карзай. Охир, муқовимат бо муқобили Толибон дар соли 2020 маънои пирӯзии ниҳоиро надорад. 

"Ман фикр намекунам, ки Қувваҳои Мусаллаҳи Афғонистон мустақилона мубориза баранд - дар акси ҳол мақомот ин корро мекарданд ва дар тӯли 2-3 соли охир мо тағироти ҷиддитареро мушоҳида мекардем. Дар ҳоли ҳозир ҳеҷ кадоме аз ҷонибҳо қодир аст бо роҳи низомӣ пирӯз шавад", - мегӯяд Омар Нессар, директори Маркази омӯзиши Афғонистони муосир.

Ҳизби ҳастаии Эрон

Аммо, "Толибон"  ба муваффақияти худ итминони комил надоранд, зеро ба ҷои намоиши муқаррарии нерӯ дипломатия бозӣ мекунанд ва худро тавре нишон медиҳанд, ки ба муколамаи сулҳомез омодаанд.

Ҳудуди ду ҳайати Толибон ба сафари сафоратхона рафтанд. Яке ҳоло дар Маскав, он ҷо бо фиристодаи вижаи президенти Русия барои Афғонистон Замир Кабулов гуфтушунид кардааст ва дуввумӣ дар Теҳрон бо вазири корҳои хориҷӣ Муҳаммад Ҷавод Зариф сӯҳбат мекунад.

Сухангӯи Вазорати корҳои хориҷии Эрон Саид Хатибзода ба Sputnik Эрон гуфт, ки ин мулоқот бо ташаббуси Теҳрон пас аз машварат бо дипломатҳои Русия ва Олмон ва инчунин бо намояндаи махсуси СММ баргузор мешавад. Дар сафи пеш, албатта, барқарорсозии раванди сулҳ мебошад. Аммо ин дафъа Иёлоти Муттаҳида ҳаками асосӣ нахоҳад буд.

Толибон 21 мусофир аз ҳазораҳои Афғонистонро рабуданд

"Мавқеи Эрон ҳеҷ гоҳ ба он чизе, ки дар Вашингтон рух дода истодааст, асос наёфтааст. Мо мутмаин ҳастем, ки ягона роҳи сулҳ ин қудрат бахшидан ба кулли гурӯҳҳои қавмӣ дар Афғонистон аст, ки дар бунёди ояндаи кишвар саҳми худро бигиранд. Ва Иёлоти Муттаҳида илоҷи дигаре надорад ки ба дахолат ва таҷовузи чандинсолаи худ дар минтақа хотима бахшад, то ҳадди аққал сабукиҳои азоби мардуми Афғонистонро сабук кунад ”, - таъкид кард Хатибзода.

Ба гуфтаи ӯ, тайи солҳои гузашта, Эрон алакай барои хотима додани низоъ аз ҳад зиёд маблағгузорӣ карда, ҳамеша паноҳандагони афғонро меҳмон кардааст, то як нозири хомӯш бимонад. Гузашта аз ин, тағирот дар Кохи Сафед мустақиман дар умури форсӣ инъикос мешавад.

Эрон Трампро бо бозҷӯии байналмилалӣ эълон кард

"Теҳрон муддати тӯлонӣ бегона буд, Иёлоти Муттаҳида намехост ӯро як иштирокчии раванд бинад. Дарвоқеъ, барои ҳамин Эрон амалан ягона кишваре буд, ки ба созишномаи Доҳа баҳои манфӣ дод. Ва ҳоло, пас аз интихоби Байден, мақомоти Эрон интизори беҳбуди равобит бо Вашингтон ва бозгашт ба тавофуқи ҳастаӣ ҳастанд, ки ин маънои онро дорад, ки онҳо бояд нуфузи худро дар самти Афғонистон афзоиш диҳанд, аз Амрико дивиденд бигиранд ", - бовар дорад Умар Нессар.

Катана барои Тоҷикистон

Ҷумҳуриҳои Осиёи Марказӣ, ки бо Афғонистон як марз доранд, нохоста ба гаравгони бозиҳои сиёсии 

Аз як сӯ, Тоҷикистон, Ӯзбекистон ва Туркманистон аз қадим ба ҷанги абадӣ бо ҳамсоя одат кардаанд. Аз тарафи дигар, онҳо оқилона полкҳоро ба марзҳои ноором наздиктар мекунанд, агар ҷанги ягон каси дигар ногаҳон ба худи онҳо табдил ёбад.

Масалан, раисҷумҳури Тоҷикистон Эмомалӣ Раҳмон ҳангоми ироаи паём дастур дод, ки марзи Тоҷикистону Афғонистон таҳким бахшида шавад.

Двое рабочих моют окна у вагоне поезда на центральном вокзале Тегерана - Sputnik Тоҷикистон
Ифтитоҳи нахустин роҳи оҳан миёни Эрону Афғонистон: Руҳонӣ гуфт, робитаҳо қавитар мешавад

Чунин изҳорот худ аз худ барои Тоҷикистон хабари нав нест, масъалаи Афғонистон яке аз масъалаҳои марказии Душанбеи расмӣ дар платформаҳои байналмилалӣ мебошад. Тафовут дар он аст, ки ҳоло суханони Раҳмон на танҳо як тавсия ба нерӯҳои амниятӣ барои хушк нигоҳ доштани хок, балки як дастури мушаххас дар мавриди ҳодисаҳои мусаллаҳона мебошанд.

"Ҳамлаи баҳорӣ хеле бузург хоҳад буд, зеро Толибон кӯшиш хоҳанд кард, ки ҳамаи нокомиҳои соли 2020-ро ҷуброн кунанд. Ва азбаски амалиёти ҷангӣ, аз ҷумла дар вилоятҳои Балх, Кундуз ва Тахор гузаронида мешавад, бастани боэътимоди марзҳо барои 5-6 моҳи оянда мувофиқи мақсад аст", - қайд мекунад Андрей Серенко.

Дуруст аст, ки Тоҷикистон дастгирии боэътимод дорад - нерӯҳои СПАД ва пойгоҳи низомии 201-уми Русия. Баъзе скептикҳо чунин мешуморанд, ки истиқрори як гурӯҳи пурраи артиш бо тонкҳо ва ҳавопаймоҳо барои муқобила бо гурӯҳҳои пароканда хеле гарон аст.

Аммо аз тарафи дигар, маҳз огоҳии нерӯи пойгоҳи 201 террористҳоро аз ҳамла ба ҳамсоягонашон дар минтақаи марзӣ бозмедорад.

Ва мантиқи фармондеҳони Русия ва Тоҷикистон ба зарбулмасали бостонии самурайӣ комилан мувофиқ аст: шамшер барои шумо танҳо як бор лозим шуда метавонад, аммо барои ин шумо тамоми умр онро бардоштан лозим аст.

Лентаи хабарҳо
0
Нахуст ҷадидҳоНахуст кӯҳнаҳо
loader
Дар нашр
Заголовок открываемого материала