"Шикасти аср": НАТО худро гӯр мекунад

CC BY 2.0 / The U.S. Army / Американские военные в Афганистане
Американские военные в Афганистане - Sputnik Тоҷикистон, 1920, 25.08.2021
ДУШАНБЕ, 25 авг – Sputnik, Виктория Никифорова. Шикаст дар Афғонистон заъифии иттифоқҳои низомии ИМА-ро нишон дод. Дар бораи номзадҳои бадбахт ба блоки НАТО чӣ гуфтан мумкин аст?
Гурҷҳо ва украинҳо, ки бо сабаби номаълум ба манфиатҳои Амрико мувофиқанд, аз ҷониби хоҷагонашон - дар муҳити бениҳоят ғамангез партофта шуданд.
Танҳо дар як пойгоҳи амрикоии Кобул, имрӯз тақрибан 400 нафар аз Аврупои Шарқӣ дармондаанд. Онҳо барои амрикоиҳо тибқи шартнома кор мекарданд, зиндонеро, ки Толибон* нигаҳдорӣ мешуданд, посбонӣ мекарданд. Ҳоло Толибон* озод шудаанд, силоҳҳро гирифтаанд, аммо то кунун, ба онҳо даст нарасонидаанд.
Зархаридони украинӣ аллакай аз мақомоти Русия дархост кардаанд, ки барои онҳо ҳавопаймо фиристанд. Ва чаро ин тааҷҷубовар нест? Афғонҳоеро, ки барои амрикоиҳо кор мекарданд, зоҳиран бояд русҳо наҷот диҳанд. Хуб, ҳама чиз чун пештара.
Бывший президент Афганистана Хамид Карзай, архивное фото - Sputnik Тоҷикистон, 1920, 01.07.2021
Карзай: маъмурияти бист солаи НАТО дар Афғонистон ба як шикасти низомӣ табдил шуд
Аммо, амрикоиҳо бо шарикони наздики худ, кишварҳое, ки узви комилҳуқуқи НАТО ҳастанд, беҳтар кор накарданд. Бесарусомонии парвози амрикоӣ боис шуд, ки на немисҳо, на голландҳо ва на чехҳо натавонистанд шаҳрвандони худро аз фурудгоҳи Кобул берун кунанд. Бе машварат бо касе, амрикоиҳо 31 августро рӯзи охирини эвакуатсия эълон карданд.
Минбаъд бо шаҳрвандони мо чӣ мешавад - иттифоқчиёни НАТО ҳайронанд. Вашингтон ба ин вокуниш нишон намедиҳад.
Тааҷҷубовар нест, ки шарикони амрикоӣ ҳайрон шуданд. Парвози босуръати артиш, ки тавонотарин дар ҷаҳон дониста мешуд, онҳоро ба гумонҳои бад бурд. Амрикоиҳо на танҳо одамонро дар Афғонистон тарк карданд, балки инчунин ҳавопаймоҳо, чархболҳо, мошинҳои зиреҳпӯш ва аслиҳаро он ыо боць гузоштанд.
Чунин ба назар мерасад, ки гӯё онҳо бар ивази баъзе созишномаҳои махфӣ, ки дар пушти шарикони НАТО баста шуда буданд, қасдан силоҳ ба маблағи садҳо миллион долларро гузошта рафтанд.
Аз инкор суръати шадид шаҳодат медиҳад, ки бо он даҳҳо ҳазор нафар "ришдорон" соҳиби кишвар ва пойтахти он шуданд. Амрикоиҳо метавонистанд инро пешакӣ донанд ва барои омодагӣ вақт дошта бошанд. Аммо барои иттифоқчиёни онҳо дар НАТО ин як кори ногаҳонии ногувор буд.
Дарвоқеъ, нақшаҳои мухталифи аҳдҳои якҷониба бо Толибон* дар Иёлоти Муттаҳида кайҳо таҳия шуда буданд. Ҳанӯз соли 2010 Бунёди Карнеги барои сулҳи байналмилалӣ гузорише интишор кард, ки дар он имконоти мухталифи оштӣ бо ҷангҷӯён - аз тақсимоти вилоятҳо байни ҳукумати ҷонибдори Амрико ва Толибон* то таъйини диктатори "онҳо" баррасӣ шуд. Ва ҳама зери шиори "Амният аз демократия муҳимтар аст".
Солҳои 2018-2020 сафири пешини ИМА дар Афғонистон Залмай Халилзод аз номи маъмурияти Трамп бо намояндагони Толибон* музокироти махфӣ анҷом дод. Ин танҳо як ташаббуси Вашингтон буд. Кохи Сафед ҳеҷ гоҳ нақшаҳои худро ба шарикони аврупоии худ дар НАТО ифшо накардааст.
Батальон солдат США загружается в военный самолет - Sputnik Тоҷикистон, 1920, 25.04.2021
ИМА ва НАТО ба хуруҷи неруҳо аз Афғонистон шурӯъ карданд
Дар соли 2021, Котиби давлатӣ Энтони Блинкен пайваста бо мақомоти Покистон гуфтугӯ мекард ва дар моҳи июн сардори СРУ Уилям Бернс ба Исломобод парвоз кард. Покистон амалан Толибонро* ғизо медиҳад.
Барои ҳамагон аҷиб буд, ки оқои Бернс бо мақомоти Покистон ба чӣ мувофиқа расидааст, аммо мазмуни музокирот махфӣ буд.
Дар ин миён, иттифоқчиён ҳама чизро дарк намекарданд ва бозии худро доштанд. Вазири дифои Бритониё Бен Уоллес ба хабарнигорон иқрор кард, ки тайи як соли охир ӯ бо артиши Туркия ва Италия гуфтушунид кардааст, то Афғонистонро тарк накунанд.
Албатта, музокирот пинҳонӣ сурат мегирифт. Дар Вашингтон дар бораи онҳо чизе намедонистанд. Аммо, дар ниҳоят, ин идея воқеӣ набуд: аз ҳад зиёд ба инфрасохтори ҳарбии амрикоӣ бастагӣ дошт.
Бештар аз ҳама, иттифоқчиёнро он ба хашм овард, ки Вашингтон онҳоро бо далели хуруҷи нерӯҳояш - бе машварат, бидуни муҳокима ва бидуни каме одоби дипломатӣ дучор кардааст. Албатта, дар маърази омм бояд ягонагии блок нишон дода шавад. Аммо, хашми сиёсатмадорони пешсафи Аврупо эҳсос мешавад.
Ҳатто дар Англия, кишваре, ки пас аз Brexit худро дар вобастагии комили Иёлоти Муттаҳида пайдо кард, изҳороти комилан ғайри парлумонӣ шунида мешаванд. Нахуствазири собиқ Тони Блэр президенти кунунии Амрикоро дашном дод. Сарвазири феълӣ Борис Ҷонсон гуфт, ки "корҳо бо Трамп нисбат ба Ҷои хоболуд беҳтар хоҳад буд". Сипас ӯ гуфт, ки ӯ ҳеҷ гоҳ чунин чизе нагуфтааст, аммо ин ибора аллакай бо иқтибосҳо нашр шуд.
Вазирони Бритониё бовар доранд, ки Байден ҳангоми тасмими хуруҷи нерӯҳо аз Афғонистон "комилан девона" буд.
Самолеты ВКС России завершили доставку специалистов и оборудования в Италию - Sputnik Тоҷикистон, 1920, 25.08.2021
Марзи Тоҷикистону Афғонистон: ҳоло чӣ рух дода истодааст?
Русия шаҳрвандони худ ва тоҷикистониёнро аз Афғонистон интиқол медиҳад
"Қарори иттифоқчии бузурги мо дар бораи хотима додани миссия дар Афғонистон, қароре, ки амалан бидуни машварат бо иттифоқчиён гирифта шудааст, моро водор мекунад, ки андӯҳгинона иқрор шавем, ки ба наздикӣ мо дар ҷаҳон мавқеамонро аз даст медиҳем", - гуфт бо алам Тони Блэр.
Армин Лашет, ки Ангела Меркел онро ҳамчун канслери нави Олмон пешбарӣ дорад, низ ҳамин суханҳоро такрор мекунад. Ба андешаи ӯ, хуруҷи нерӯҳо аз Афғонистон "бузургтарин шикаст дар тамоми таърихи блоки НАТО шуд".
Президенти Фаронса Эммануэл Макрон ба Байден занг зада, ӯро барои рад кардани интиқоли афғонҳо аз кишвар шадидан интиқод кард. Ғазаби президенти Фаронса фаҳмост: шарикони амрикоӣ моҳирона мушкилоти гурезаҳои афғонро ба сари аврупоиҳо бор карданд. Даҳҳо ҳазор муҳоҷирони ғайриқонунӣ ба зудӣ ба ИА ва Бритониё ворид мешаванд ва чанд террористи эҳтимолӣ дар байни онҳо хоҳанд буд, андеша кардан даҳшатовар аст.
Ва агар аврупоиҳо кӯшиш кунанд, ки сарҳадҳоро бубанданд, Вашингтон онҳоро барои беинсофӣ ба таври ошкоро сарзаниш хоҳад кард.
Амрикоиҳо на танҳо шарикони худро дар НАТО хор карданд. Онҳо ба иттифоқчиёни аврупоӣ чуноне шоҳмотбозон мегӯянд, як чангаки классикӣ монданд. Агар раҳбарони кишварҳои Иттиҳоди Аврупо натавонанд шаҳрвандони худро аз Афғонистон берун бароранд, мавҷи хашми мардум метавонад онҳоро аз мақомҳои баландашон поён фарорад. Агар кишварҳои Аврупо аз паноҳандагони афғон пур шаванд, вазъ боз ҳам бадтар хоҳад шуд.
Аммо дурнамои имконпазир боз ҳам бадтар аст. Сиёсатмадорони Вашингтон дафъаи оянда ба куҷо нерӯ мефиристанд? Сарбозони аврупоӣ бояд аз паси онҳо куҷо раванд, дар куҷо ва барои чӣ бимиранд? Ёдовар мешавем, ки дар Афғонистон беш аз севуним ҳазор низомии НАТО кушта шуданд. Барои чӣ? Чаро онҳо ҷони худро аз даст доданд?
Кобуси асосии аврупоиҳо ин буд, ки Иёлоти Муттаҳида онҳоро ба ҷанг бо Чин мекашад. Ин ба "ҷанги беохир" табдил хоҳад ёфт ва шумораи қурбониён на ҳазорон нафар, балки бештар хоҳад буд. Ва ҳангоме ки Кохи Сафед шикасти худро дарк мекунад, сари вақт ба шарикони худ хиёнат мекунанд ва аз майдони ҷанг мегурезад. Ин ҳамоҳангӣ ба кӣ лозим аст? Ҳатто кишварҳои вобастаи Вашингтон, элитаи аврупоӣ наметавонанд чунин худкушии сиёсиро қабул кунанд.
Генеральный секретарь Организации Договора о коллективной безопасности (ОДКБ) Станислав Зась - Sputnik Тоҷикистон, 1920, 24.08.2021
Зас: Тоҷикистон аз ӯҳдаи назорати марз бо Афғонистон мебарояд
Чӣ мешавад, агар Вашингтон тасмим гирад, ки дар фазои пасошӯравӣ ҷанг кунад? Аммо ин мавзӯъ танҳо дар байни афсарони НАТО масхараи кундиеро ба вуҷуд меорад. Фармондеҳ, ки аз бурдани номаш худдорӣ кард, дар мусоҳиба бо Financial Times гила мекунад: "Суҳбат кардан дар бораи ҷанг бо Русия осон аст. Дарвоқеъ, НАТО ҳатто барои пӯшонидани ақибнишинӣ аз Афғонистон чанд ҳазор сарбоз надошт".
"Пас аз Афғонистон, ҷаҳони амрикоӣ (Pax Americana) ва НАТО низ ба охир расид", менависад таҳлилгари маъруфи бритониёӣ Саймон Тисдалл. Дар баробари таъсири низомӣ дар Аврупо, ахлоқ низ аз байн меравад: "қудрати мулоим", ки ба Иёлоти Муттаҳида дар минтақаҳои гуногуни сайёра гегемонияро таъмин мекард.
Мағлубият дар Афғонистон пешгӯии бознигарии нақши Иёлоти Муттаҳида дар сарнавишти Аврупо аст.
Замоне буд, ки блоки НАТО бояд Аврупоро аз "таҳдиди" шӯравӣ муҳофизат мекард. Дер боз ягон таҳдид нест. Имрӯз, Иёлоти Муттаҳида танҳо яккаса блокро ҳамчун абзори низомии худ истифода мебарад ва барои нигоҳдории он аз кишварҳои тобеи худ андоз меситонад.
Ба ҷои дифоъ аз иттифоқчиёни худ, онҳо ба саргузаштҳои бемаънӣ кашида мешаванд ва сипас бераҳмона дар назди тамоми ҷаҳон партофта мешаванд.
Вақти он расидааст, ки украиниҳо ва грузинҳо, ки якравона мехоҳанд барои узвият дар НАТО ҳатто ҷонашонро фидо кунанд, ба гуфтаи Тони Блэр, бояд "хуб андеша кунанд".
Хусусан онҳое, ки дар Кобул банд мондаанд. Вақт зиёд аст, дар бораи сарнавишти ҷаҳон мулоҳиза кунед ва мунтазири ҳавопаймои Русия бошед. Шояд шуморо аз Афғонистон интиқол диҳад.
* - Ташкилоти террористӣ, ки фаъолияташ дар Тоҷикистон, Русия ва дигар кишварҳо мамнуъ аст.
Лентаи хабарҳо
0
Нахуст ҷадидҳоНахуст кӯҳнаҳо
loader
Дар нашр
Заголовок открываемого материала