Шартномаи дӯстӣ: Душанбе ва Бишкек баҳсҳои марзиро чӣ гуна ҳал хоҳанд кард?

© PixabayРукопожатие, архивное фото
Рукопожатие, архивное фото - Sputnik Тоҷикистон, 1920, 30.07.2022
Обуна шудан
Yandex newsTelegram
Раҳмон ва Ҷабборов ба мувофиқа расиданд, ки кори Комиссияи байниҳукуматии аломатгузории марзро бидуни ворид кардани муҳлати маҳдуд аз сар бигиранд
ДУШАНБЕ, 30 июл — Sputnik, Григорий Ростов. Раисони ҷумҳуриҳои Тоҷикистон ва Қирғизистон тавассути телефон гуфтугӯ карда, масоили мубрами ҳамзистии ду кишварро баррасӣ карданд.
Эмомалӣ Раҳмон ва Содир Ҷабборов хостори муштараки пешбурди "тамоми равобити Тоҷикистону Қирғизистон"-ро иброз доштанд. Суҳбат чанд рӯз пас аз ҷаласаи IV машваратии сарони кишварҳои Осиёи Марказӣ сурат гирифт.
Нишасти сарони панҷ кишвари минтақа бо ҳадафи хеле мушаххас - имзои санади дӯстӣ, ҳамсоягии нек ва ҳамкорӣ барои рушди Осиёи Марказӣ дар асри XXI, ки аз ҷониби Қазоқистон таҳия шудааст, баргузор шуд.
Подпись документов - Sputnik Тоҷикистон, 1920, 28.07.2022
Раҳбари МТС гуфт, Тоҷикистон Аҳдномаи дӯстии кишварҳои ОМ-ро имзо мекунад
Тибқи муқаррароти асосии он, кишварҳои Осиёи Марказӣ ӯҳдадор мешаванд, ки алайҳи ҳамдигар қувваи низомӣ истифода накунанд, балки ҳама баҳсҳоро танҳо бо роҳи дипломатӣ ҳал кунанд.
"Ҳуҷҷат то ҳадди имкон муҳим аст, бахусус барои Тоҷикистону Қирғизистон, ки ҳодисаҳои марзии онҳо вақтҳои охир на танҳо аз ҷиҳати миқдор, балки сифатан афзоиш ёфтааст. Аз сангандозӣ дар солҳои аввали муноқиша ҷонибҳо ба истифодаи оммавии силоҳи тирандозӣ ва дар баъзе мавридҳо миномётҳо, мошинҳои зиреҳпӯш ва чархболҳои ҳамлакунанда гузаштанд”, - гуфт сиёсатшинос ва коршиноси Осиёи Марказӣ Эркин Боронбоев.
Аммо, таҳлилгар таъкид кард, маҳз Тоҷикистон ҳамроҳ бо Туркманистон имзои ин санадро то анҷоми расмиёти дохилӣ ба таъхир андохтааст, ки моҳияти онро шарҳ надоданд.
"Ин ибора аз забони дипломатӣ ба забони оддӣ чунин маъно дорад, ки "ҳоло дар ин бора фикр мекунем". Ин далели даст кашидан аз созишнома нест, балки нишонаи шубҳаҳои мавҷуд дар бораи зарурати ширкат дар он аст", - афзуд Боронбоев.
Чунин ба назар мерасад, ки дар шароити феълӣ, ки давлатҳои минтақа танҳо дар соли ҷорӣ се маротиба бо иғвоҳои террористиву радикалии аз берун омодашуда рӯбарӯ шуданд ва мантиқи ибтидоӣ барои муқобила бо чунин ҳамлаҳо минтақаро ба сӯи муттаҳидшавт мебурд. Аммо не, механизми мукаммал ва асоснокшудаи муттадидкунӣ комилан муваффақ нашуд.
Президент Таджикистан Эмомали Рахмон и президент Кыргызстана Содир Джабборов подписали ряд документов - Sputnik Тоҷикистон, 1920, 27.07.2022
Суҳбати телефонии Раҳмону Ҷабборов: президентҳо аз чӣ гуфтанд?
"Ман шахсан сабаби чунин мавқеъи сарди Душанбеи расмиро як нобоварӣ мебинам. Вазорати хориҷаи Тоҷикистон ахиран изҳор дошт, ки ҷониби Қирғизистон дидаву дониста вазъро дар марз муташанниҷ мекунад ва боиси сар задани ҳаводиси мухталиф мешавад. Аз ин рӯ, ҳатто мавҷудияти Шартномаи дӯстӣ наметавонад пеши роҳи задухӯрдҳои инфиродӣ дар минтақаҳои баҳсбарангезро гирад ва ин маънои онро дорад, ки ташаннуҷ идома хоҳад ёфт",- мутмаин аст коршинос.
Дар баробари ин ба гуфти ӯ, ҳуҷҷате, барои имзо ба кишварони минтақа пешниҳод шуд, дигар имкон намедиҳад, ки ҳодисаҳои алоҳида ба задухӯрди комил табдил ёбанд. Кишварҳои минтақа бо такя ба моддаҳои шартнома фишангҳои фишангро ба даст хоҳанд овард, то тарафҳои даргирро аз ҳам ҷудо карда, сари мизи гуфтушунид гузоранд.
Дар ҳамин ҳол, ҳам Душанбе ва ҳам Бишкек роҳҳои ҳалли ҷанбаҳои мушкили равобит дар заминаи дуҷонибаро ҷустуҷӯ доранд. Эмомалӣ Раҳмон ва Содир Ҷабборов дар ҳошияи нишасти Чолпон-Ота ба мувофиқа расиданд, ки кори Комиссияи байниҳукуматӣ оид ба аломатгузории марзро аз сар бигиранд, ки хеле муҳим аст.
Граница, архивное фото - Sputnik Тоҷикистон, 1920, 28.07.2022
Душанбе ва Бишкек макони музокироти нави марзиро муайян карданд
Муваффақияти дуюми муҳим созишномаи тарафайн дар бораи кори муштарак оид ба тақсими захираҳои об мебошад. Минтақаҳои наздисарҳадии ҳарду ҷониб асосан аз ҳисоби кишоварзии обӣ ва чорводорӣ зиндагӣ мекунанд, аз ин рӯ, масъалаи истифодаи об хеле тезутунд аст.
Дар ҳар сурат Тоҷикистону Қирғизистон бояд дар рӯҳияи зарбулмасали қадимӣ рафтор кунанд: "Сулҳи бад беҳтар аз ҷанҷоли хуб". Санади дӯстӣ, ҳамсоягии нек ва ҳамкории кишварҳои Осиёи Марказӣ бошад, дер ё зуд ба имзо хоҳад расид, зеро ин як зарурати ҳаётӣ бо амри замон аст.
Лентаи хабарҳо
0