22:51 09 апрели 2020
Пахши мустақим
  • USD10.23
  • EUR11.19
  • RUB0.14
Таҳлил
Гирифтани линки кӯтоҳ
182 0 0

Хуруҷи низомиёни амрикоӣ аз марзи Афғонистон ва натиҷаҳои интихоботу савганди ду президенти дорои тарафдор дар як вақт метавонад ба оташи ҷанги шаҳрвандӣ дар кишвар аланга диҳад, ки ин ба кишварҳои Осиёи Миёна хатаровар мебошад

ДУШАНБЕ, 11 мар — Sputnik. Оғози хурӯҷи нерӯҳои амрикоӣ аз Афғонистон дар баробари маросими ифтитоҳи кори ду президент ва оташбаси Кобул рост омад.

Вазъи кунунӣ дар Афғонистон натиҷаи мантиқӣ ва рамзии талошҳои чандинсолаи ИМА барои бунёди "воқеияти параллелӣ" дар кишвар аст.

Ҳамла ба президент

Роҳбари нави Ҷумҳурии Исломии Афғонистон Ашраф Ғанӣ пас аз савганд ёд кардани 9 март, вақте ҷангиёни Давлати Исломӣ ба ҳамлаи мушакӣ ба қасри президентӣ дар Кобул ҳамла карданд, баромад кард. Снарядҳо дар наздикии бино таркиданд, ду нафар ҷароҳат бардоштанд ва якчанд мошин зарар диданд.

Маросими савгандёдкунии Сарвазири феълии кишвар Абдуллоҳ Абдуллоҳ ҳамзамон дар масофаи 500 метр баргузор шуд. Доктор Абдуллоҳ ва ҷонибдорони ӯ натиҷаҳои расмии интихоботро эътироф намекунанд. Як воқеаи алтернативӣ низ оташ гирифт. Аммо Ашраф Ғанӣ ва Абдуллоҳ Абдуллоҳ меҳмононро бо иззат эҳтиром карданд ва маросимро идома доданд. Кӯшишҳои президент ба Афғонистон анъана шудааст.

Аксари ҳайатҳои хориҷӣ ба савгандёдкунии Ғанӣ рафтанд, аммо баъзе давлатҳо намояндагони худро якбора ба ду чорабинӣ фиристоданд. Ҳамлаи мушакӣ ба Кобул ин маросимҳоро вайрон накард, балки бемаънӣ будани ҳама чизро, бетаъхирии ҳалли сулҳи афғонӣ ва мувофиқаи ИМА бо Толибон ва  бемаънигии ҳузур ва хуруҷи нерӯҳои амрикоиро таъкид кард.

Дар робита ба ин, котиби давлатии ИМА Майк Помпео гуфт: "Мо қатъиян зидди ҳама гуна амалиёт ҷиҳати эҷоди як ҳукумати мувозӣ ва ҳама гуна истифодаи қувва барои ҳалли ихтилофи сиёсӣ мухолифат мекунем".

Бо вуҷуди ин, вақти ислоҳи Амрико дар сиёсати Афғонистон табиатан чизи гузашта аст. Даври нави муборизаи мусаллаҳона барои қудрат дар кишвар шурӯъ мешавад.

Натиҷаҳо

Иёлоти Муттаҳида дар Афғонистон барои мубориза бо Толибон ва барқарор кардани давлат зиёда аз 822 миллиард доллар сарф кард. Вақте ки Вашингтон як гурӯҳи 100,000 қувва дар Афғонистонро дар ихтиёр дошт (2010 - 2012), лозим буд, ки ҳар сол барои амалиёти низомӣ 100 миллиард доллар харҷ кунад.

Пас аз коҳиши ҳузури низомии ИМА (солҳои 2016 - 2018), арзиши амалиётҳои афғон дар як сол то 40 миллиард доллар коҳиш ёфт. Иёлоти Муттаҳида барои мубориза бо истеҳсоли маводи мухаддир дар Афғонистон тақрибан 9 миллиард доллар масраф кардааст.

 Пентагон дар Афғонистон 2300 низомиро аз даст дод ва боз 20,660 сарбоз ва афсараш захмӣ шуданд. Ба гуфтаи Ашраф Ғанӣ, аз соли 2014 то кунун беш аз 45 ҳазор сарбози афғон кушта шудаанд.

Дафтари СММ қайд мекунад, ки аз соли 2009 инҷониб дар Афғонистон беш аз 100,000 шаҳрванди осоишта ҳалок ва ё маҷрӯҳ шудаанд. Ҳамзамон, Толибон аксарияти қаламрав ва аҳолии Ҷумҳурии Исломиро назорат мекунанд.

Ғайр аз ин, дар кишвар беш аз сӣ гурӯҳи дигари террористӣ, аз ҷумла Давлати Исломӣ (тақрибан 7000 ҷанговар) амал мекунанд. Ва майдони киштзорҳои кӯкнор дар 16 соли ҳузури Амрико ба ҳадди аксар расидааст. Аз ин рӯ, имрӯз 13 ҳазор низомиёни Пентагон, 11 ҳазор мутахассисони мулкии ИМА ва ҷангиҳои Помпео ҳавои Афғонистонро осоишта намесозанд.

Осиёи Марказӣ дар хатар мемонад

Мо мебинем, ки пас аз имзои созишнома бо амрикоиҳо дар Доҳа, Толибон қариб ба таври доимӣ ба ҷойгоҳҳои қувваҳои ҳукумати Афғонистон ҳамла мекунанд. Нерӯҳои ҳавоии ИМА алайҳи мавқеи Толибон дар минтақаи Наҳр-Сараҷ (музофоти Ҳилманд) посух медиҳанд.

Ҳангоми ҳамлаи террористӣ дар Кобул рӯзи 6 март 27 нафар ба ҳалокат расид, аммо гӯё ҳамааш хуб идома дорад. Вашингтон моҳияти рух додани ин ҳодисаро пай намебарад ва президенти ИМА Доналд Трамп бо яке аз пешвоёни Толибон Мулло Абдул Ғанӣ Бародар гуфтугӯ мекунад.

Пентагон дар Афғонистон ҳеҷ чиз тасмим нагирифт, аммо то ба наздикӣ, он ҳадди аққал иқтидори ҷангии даҳҳо гурӯҳҳои террористиро ба таъхир андохт. Дар нишасти НАТО дар баҳори соли 2017 тасмим гирифта шуд, ки рисолати дастгирии қавӣ то соли 2020 тамдид карда шавад ва дар аввали соли 2019 дар нишасти иттифоқӣ дар Брюссел тасмим гирифта шуд, ки барои нерӯҳои амниятии Афғонистон то соли 2024 маблағгузорӣ шавад.

Ва аммо хуруҷи нерӯҳои амрикоӣ ногузир барои дигар кишварҳои эътилоф намунаи ибрат хоҳад шуд. Сипас, дар Ҷумҳурии Исломӣ тақсимоти нави бераҳмонаи ҳокимият ногузир бо иштироки муҷоҳидон, толибон, ДОИШиён ва ғайра оғоз меёбад. Ҳатто нашри бритониёии Таймс ҷанги нави шаҳрвандиро дар Афғонистон пешгӯӣ кардааст. Ин барои кишварҳои ҳамсояи Осиёи Марказӣ сатҳи муайяни нооромиро ваъда медиҳад.

Барчаспҳо:
Интихобот, Русия, ИМА, Афғонистон

Мавзӯъҳои асосӣ