21:10 23 январи 2021
Пахши мустақим
  • USD11.30
  • EUR13.74
  • RUB0.15
Иқтисод
Гирифтани линки кӯтоҳ
Пайомадҳои COVID-19 дар Тоҷикистон ва ҷаҳон (934)
35211

Зараре, ки маризии коронавирус ба Тоҷикистон овард, дар ду даҳсолаи ахир бесобиқа аст. Аз ҳама беш ин вабо ба соҳаи сайёҳӣ ва ҳамчунин муҳоҷират латма ворид кард

ДУШАНБЕ, 12 дек — Sputnik. Маризии коронавирус тамоми ҷаҳонро фаро гирифт. Соҳае намонд, ки аз ин вабо  дар канор монаду аз хисоротҳои калонҳаҷм эъмин бимонад. Коронавирус равобити ҳавоӣ ва заминиро масдуд кард, бозори нафту асъорро чаппагардон кард, кори бузургтарин корхонаҳоро баст, ба муносибатҳои иқтисодиву тиҷоратии давлатҳо латмаи сахт ворид кард.

Тоҷикистон низ ба мисли дигар кишварҳо аз ин вирус сахт зарар дид. Хисороте, ки аз авоили сар задани коронавирус дар Тоҷикистон ҳисобида шудааст, дар ду даҳсолаи ахир бесобиқа мебошад. Sputnik кӯшид, то муайян созад, ки Тоҷикистон бо чӣ дастовардҳо соли нави 2021 - ро пешвоз мегирад.

Соли нобарор барои муҳоҷирон

Мусаллам аст, ки даромади асосӣ ба иқтисоди Тоҷикистон маҳз маблағҳои интиқолкардаи муҳоҷирони меҳнатӣ аст. Анқариб 70 дарсади оилаи тоҷик маҳз бо пули муҳлиҷирон серу пур ҳастанд. Вале бадбахтона, имсол коронавирус роҳи муҳоҷиратро баст. Чун равобити ҳавоӣ ва заминӣ миёни Тоҷикистону кишварҳои дигар баста шуд, теъдоди зиёди одамон дар кишвар банд монданд ва имкони ба муҳоҷират рафтанро аз даст доданд.

Ғоибов дар бораи фориғболии тоҷикистониён, хатари COVID - 19 ва ягона роҳи ҳифозат

Вазорати меҳнат муҳоҷират ва шуғли аҳолӣ дар гузориши худ таъкид намудаст, ки имсол сатҳи муҳоҷирати меҳнатӣ аз Тоҷикистон ба миқдори 57 фисад коҳиш ёфтааст.

Бо коҳиш ёфтани раванди муҳоҷирати меҳнатӣ, албатта интиқоли маблағ низ ба Тоҷикистон ба маротиб кам сурат гирифт.

"Тибқи омори мақомоти Русия, дар ин кишвар беш аз 1 миллиону 200 ҳазор муҳоҷир аз Тоҷикистон кор мекунанд, ки дар соли 2019 ба ватани худ беш аз 2,6 миллиард доллар фиристодаанд. Ин маблағ тақрибан 35% ММД ҷумҳуриро ташкил медод. Бо сабаби ҳамагирӣ дар соли 2020, вазъ ба куллӣ тағйир ёфт: дар нимсолаи аввали сол амалиётҳо тақрибан ду маротиба коҳиш ёфтанд".

Тибқи гузориши Бонки марказии Федератсияи Русия, дар моҳҳои январ-июн шахсони воқеӣ аз Русия ба Тоҷикистон 681 миллион доллар интиқол доданд, ки ин нисбат ба ҳамин давраи соли 2019 - 430 миллион доллар камтар аст.

Зимнан, Бонки Ҷаҳонӣ имсол коҳиши рекордии 28% -и интиқоли пулро дар Тоҷикистон ва дигар кишварҳои Осиёи Марказӣ пешбинӣ мекунад. Тибқи ҳисобҳои таҳлилгарон, ҳадди аққал 20% муҳоҷирони меҳнатӣ дар Русия аз кор маҳрум мешаванд.

Ин вазъро ҳамзамон баргаштани муҳоҷирон аз Русия ба Ватан боз ҳам ваҳимтар мекунад. Зеро бо омадани теъдоди зиёди бекорон дар кишвар сатҳи бекорӣ боз зиёдтар мешавад. Ҳолдонҳо пешгӯӣ мекунанд, ки бо идома ёфтани чунин вазъ дар Тоҷикистон ҳазорҳо хонавода дар ҳоли фақр қарор хоҳанд гирифт.

Гаронии нархи ғизо

Ҳамагирии коронавирус тақрибан дар тамоми ҷаҳон пеш аз зама нархи озуқавориро афзун кард. Зеро баста мондани сарҳад, маҳдудият дар рафтуомади нақлиёт, ҳамчунин халалдор шудани раванди воридоту содирот аз омилҳои калидии гароншавии хӯрокворӣ дар тамоми ҷаҳон мебошад.

Таҳлилгарон мегӯянд, дар нимсолаи аввали соли ҷорӣ тиҷорат нимбаробар коҳиш ёфт, аз ҷумла тиҷорати маводи озӯқаворӣ.

Завқизода: сатҳи камбизоатӣ дар 20-сол аз 83 дарсад то ба 26 дарсад коҳиш ёфт

Дар охири соли 2020, таваррум дар Тоҷикистон 6,6% -ро ташкил дод, қайд карданд коршиносони Бонки Тавсеаи Авруосиё (БОР).

Мураккаб кардани вазъи Тоҷикистон, пеш аз ҳама, кам шудани ҳаҷми интиқоли маблағ аз муҳоҷирон мебошад. Аз ҷумла, қобилияти харидории аҳолӣ дар кишвар коҳиш ёфт ва нархи ғизо якбора боло рафт.

Масалан, як халтаи орди 50 кг ҳадди аққал 250-260 сомонӣ арзиш дорад. Аз ин рӯ, музди меҳнати як моҳаи аксар оилаҳои тоҷик ҳатто ба хариди пурраи маводи озӯқаворӣ басандагӣ намекунад.

Тибқи Барномаи ҷаҳонии озуқаворӣ, 47% шаҳрвандони Тоҷикистон дар як рӯз камтар аз 1,33 доллар  барои хароҷоти зиндагӣ масраф мекунанд ва тақрибан 30% сокинон аз норасоии ғизо танқисӣ мекашанд.

"Нархҳо хеле баланд ҷаҳиданд. Масалан, табобати оддии зуком 1 сомонӣ буд, ҳоло арзиши он ба 15 сомонӣ расидааст. Ин хеле назаррас аст. Қаблан як халта орди 10 килоӣ 34-35 сомонӣ нарх дошт, ҳоло он тақрибан 56 сомонӣ арзиш дорад. Килои картошка бошад 15 сомонист. Як доллар 15 сомонӣ арзиш дорад.", - гуфт иқтисоддон Зулфикор Исмоилион.

Ба гуфтаи вай, болоравии нархҳо на танҳо ба камбуди интиқоли пул аз ҷониби муҳоҷирон, балки ба ҳаҷми аз ҳад зиёди воридот низ рабт дорад. Тибқи ҳисобҳои ӯ, аз 77 то 93% маҳсулоти истеъмолшудаи Тоҷикистон аз Русия ва Қазоқистон харидорӣ мешавад.

Ғайр аз ин, ба болоравии нархҳо дар кишвар коҳиши нақлиёт таъсир расонд. Ҳатто 0,6% коҳиш ёфтани нишондиҳанда - то 60,2 миллион тонна бор - аллакай барои чунин як кишвари вобастагӣ, ба мисли Тоҷикистон, офат аст.

Тибқи маълумоти Агентии омор, ҳаҷми интиқоли роҳи оҳан 16,3% афзоиш ёфта, ба 4,6 миллион тонна расидааст, аммо 55,6 миллион тонна бор (минуси 7,7%) тавассути мошинҳо ва ҳамагӣ 400 тонна тавассути ҳавопаймо оварда шудааст (коҳиш (42%).

Ҳоли табоҳи сайёҳӣ

Ҳамагирии коронавирус ва масдуд будани марзҳо ҳоли соҳаи сайёҳиро дар Тоҷикистон табоҳ кард. 

Дар нӯҳ моҳи соли равон ба кишвар 355 ҳазор сайёҳони хориҷӣ ташриф оварданд, ки нисбат ба ҳамин давраи соли 2019 62% камтар аст (1,3 миллион меҳмон). Интиқоли мусофирон тавассути нақлиёт бошад, аз аввали сол 9%, роҳи оҳан 21,5% ва ҳавопаймо 61,9% коҳиш ёфт.

Тибқи маълумоти Кумитаи рушди сайёҳӣ, Тоҷикистон дорои беш аз 200 меҳмонхона ва хобгоҳҳо, 44 санаторияҳо ва якчанд марказҳои туристӣ мебошад. Ҳамзамон, дар бисёр минтақаҳои ҷумҳурӣ манзараи ҷолиб ба назар мерасад: баъзе меҳмонхонаҳо бастаанд, баъзеи дигарашон нисфи холӣ.

Меҳмонхонаҳо аз набудани хориҷиён шикоят мекунанд. Ҳангоми пандемияи коронавирус, бисёр ширкатҳои сайёҳӣ маҷбур шуданд, ки кормандонашонро ба рухсатии бемузд фиристанд ё шумораи кормандонро ба таври ҷиддӣ кам кунанд.

Тамоюли сайёҳӣ метавонад фалокатбор бошад, зеро ин соҳа дар Тоҷикистон тоза ба раванди рушт баромад.Аз бозе, ки ин соҳа ҳоло нопухта ва ҳанӯз қавваи кофӣ нагирифтааст, оқибатҳои коронавирус метавонад онро куллан аз по афтонад.

Новобаста аз пандемия: беҳтарин маконҳои сайёҳӣ дар гузориши аксӣ

Мақомот умедворанд, ки пас аз хатми пандемия, Тоҷикистон ба худ меояд ва иқтисодро бо суръати тезонда барқарор мекунад, аммо коршиносон ба ин шубҳа доранд.

Иқтисодшиносон пешбинӣ мекунанд, ки рушди воқеии ММД Тоҷикистон дар соли 2021 то 3% коҳиш хоҳад ёфт. Ва танҳо дар шароити мусоид ҷумҳурӣ метавонад нишондиҳандаро на пештар аз соли 2022 (7,4%) барқарор кунад.

Мавзуҳо:
Пайомадҳои COVID-19 дар Тоҷикистон ва ҷаҳон (934)
Барчаспҳо:
Соли нав, туризм, муҳоҷират, зарар, Тоҷикистон

Мавзӯъҳои асосӣ