Врачи - Sputnik Тоҷикистон
Коронавирус дар Русия ва ҷаҳон: охирин хабару гузоришҳо
Созмони ҷаҳонии беҳдошт моҳи марти соли 2020 пандемияи коронавирус эълон кард

Коронавирус : Абуалӣ ибни Сино гуфта буд, ҷасади сироятшудагонро чӣ гуна ба хок супоранд

© REUTERS / Stefan JeremiahМедики перевозят умершего от коронавируса в больнице в Бруклине, Нью-Йорк
Медики перевозят умершего от коронавируса в больнице в Бруклине, Нью-Йорк - Sputnik Тоҷикистон
Донишманди  тиб, мутафаккири бузурги тоҷики сатҳи ҷаҳонӣ Абуалӣ Ибни Сино дар давраи худ гуфта буд, ки сироятшудагонро бояд чӣ гуна ба хок супорид

ДУШАНБЕ, 28 апр — Sputnik. Ҳамчунин, нахустин ниқоби тиббӣ дар таърих низ аз ҷониби маъруфтарин донишманди  тиб, мутафаккири бузурги тоҷики сатҳи ҷаҳонӣ Абуалӣ Ибни Сино ба вуҷуд омадааст.

Дар ин бора ходими калони илмии Маркази синошиносии Институти фалсафа, сиёсатшиносӣ ва ҳуқуқи Академияи миллии илмҳои Тоҷикистон, доктори илмҳои фалсафа Муҳиба Маҳмадҷонова ба хабарнигори АМИТ "Ховар" иттилоъ дод.

Марат Орипов в роли Авиценны. 1956 год. Репродукция - Sputnik Тоҷикистон
Ҷонбобоев: қарантинаро нахустин бор Абуалӣ ибни Сино пешниҳод кардааст

Ба гуфти Маҳмадҷонова, Ибни Сино дар замони худ (солҳои 1000-1030) ҳангоми сирояти бемории тоун ниқобҳои махсусро дар шакли минқори паранда тавсия дода буд.

Барои чӣ дар шакли минқори паранда? Барои он ки дар нӯги минқори паранда ҳудуди 50 см пахтаи таркардашуда бо маводи зиддиуфунӣ гузошта мешуд, то ҳангоми муомила бо бемор таъсири баръаксаш нисбат ба табиб камтар бошад.

Бубинед, ҳангоми муолиҷаи бемории короновирус имрӯзҳо асосан табибон сироят меёбанд. Сино инчунин гиёҳҳои шифобахши хушбӯйро дар нӯли дароз ҷойгир мекард, зеро бовар дошт, ки ин беморӣ бӯй ба амал меорад. Худи табибон доимо сирпиёзу қаламфурро барои пешгирӣ кардан дар бинӣ ва гӯшҳо мемолиданд. Онҳоро дар ҳамон давраҳо дар Аврупо бо унвони «зоғҳои сиёҳ» ном мегирифтанд.  Табибони Шарқро бо чунин ниқобу либосҳои махсуси аз карбос омодашуда мешинохтанд.

Бино ба маълумоти доктори илмҳои фалсафа Муҳиба Маҳмадҷонова, дар соҳаи тиб истифодаи карбос низ бори аввал аз ҷониби Ибни Сино тавсия шудааст. Зеро карбос матои пахтагин ва беҳтарин аст, ки ҳаворо ба таври махсус полоиш дода, мегузаронад. Дар он давраҳо карбос танҳо аз Шарқ ба Урупо интиқол меёфт. Чун онҳо пахта надоштанд. Истифодаи пахта ҳамчун маводи зиддиуфунӣ дар ҷарроҳӣ ва басту бандҳо дар Шарқ ва тавсияи асарҳои Абӯалӣ Ибни Сино, махсуссан "Ал-қонун" аз ҳамон давраҳо сарчашма мегирад.

Тавсияҳои ин донишманди бузурги тоҷикро мардуми Урупо ҳанӯз дар асри 16 ҳангоми  зуҳури бемории тоун васеъ истифода бурдаанд. Инчунин бори аввал истифодаи докаро дар тиб яке аз пешвоёни илми тибби форсу тоҷик Муҳаммад Закариёи Розӣ (IХ-Х) пешниҳод намудааст. Истифодаи дока ва пахтаро дар ҷарроҳӣ Ибни Сино инкишоф додааст. Ҳатто безарар кардани онҳо ба воситаи ҳарорати баланд аз ҷониби ибни Сино пешниҳод шудааст.

Дезинфекция больницы  - Sputnik Тоҷикистон
Ваҳму воҳимаи мардум асос надорад: олими тоҷик роҳи табобати коронавирусро гуфт

Баъдтар дар аввали асри XVII табибони Урупо аз "Ал-қонун"-и Сино истифода карда, либоси махсусро, ки ниқоби афсонавӣ бо минқори паррандаҳоро дарбар мегирад, ихтироъ намуданд. Ниқоб якбора ду мақсадро иҷро мекард. Онҳо чунин мешумурданд, ки азбаски тоунро парандаҳо меоварданд, чунин ниқобе, ки духтурро ба худои мисрӣ монанд мекунад, бемориро "метарсонад", аммо вай воқеан татбиқи амалӣ дошт.

Тавре дар шабакаи интернет таъкид шудааст,  иқоби тиббӣ, яъне  "минқори парранда" ҳамчун  қисми таркибии либоси махсуси тиббӣ дар ибтидои асри XVII аз ҷониби духтури фаронсавӣ Чарлз Лорм барои муҳофизат аз бемориҳои вабо ихтироъ шудааст. Ниқоб, ки барои муҳофизат аз бӯи бад пешбинӣ шудааст, чун респиратор барои ҳифзи роҳҳои нафас аз газҳои зарарнок, вирусҳо ва сироятҳое, ки  тавассути қатраҳои ҳаво паҳн мешаванд, истифода мегардад. Ба ҷои сӯрохиҳои чашм дар он шиша мегузоштанд. Ин роҳи охирин ва ҳамзамон самарабахштарин маҳсуб мешуд.

"Хушбахтона, имрӯзҳо ҷомеаи ҷаҳонӣ аз мероси гаронбаҳои Ибни Сино хеле васеъ истифода мебарад. То ҳанӯз аз ҷониби донишмандони соҳаи тибби ҷаҳонӣ муроҷиатҳои зиёдеро нисбат ба дастрасии мероси гаронбаҳои Ибни Сино эҳсос менамоем. Хатарҳое, ки имрӯз тамоми ҷаҳонро фаро гирифтаанд, ба монанди коронавирус бо ин ё он шакл ба ҷомеаи инсонӣ доимо таҳдид мекарданду мекунанд. Аз рӯи баъзе сарчашмаҳо, беш аз ду ё шаш ҳазор табибони номвари форсу тоҷик дар давраҳои то Сомониён, давраи Сомониён ва  баъди онҳо фаъолият менамуданд, ки машҳуртаринашон Закариёи Розӣ ва Ибни Сино мебошанд.Таҷрибаи мубориза бо амрози сорӣ-сироятӣ дар осори Сино махсус дарҷ гардидааст.  Он аз таҷрибаи имрӯзаи маъмул қариб, ки фарқи зиёде надорад",- гуфт М. Маҳмадҷонова.

Масалан, дар бораи табақабандии ин беморӣ Закариёи Розӣ гуфтааст, ки бояд беморонро дар марҳилаи пеш аз ворид шудан ба бемористон тақсимбандӣ кунем. Яъне хатари аз як бемор ба бемори дигар гузаштани бемориҳои сироятшавандаро онҳо аллакай дарк карда буданд.

Врачи госпитализируют больного, архивное фото - Sputnik Тоҷикистон
Гирифторони коронавирус чигуна ҷон медиҳанд - посухи пизишк аз Қирғизистон

Ибни Сино мегӯяд, ки бемориҳои сироятшаванда ба воситаи ҷисмҳои хеле хурде, ки ба назар наменамоянд,   аз як нафар ба нафари дигар мегузаранд. Ва ҳатто таъкид мекунад, ки аз ҳайвонот низ гузаштани баъзе бемориҳо  имкон дорад. Дар  замоне, ки ҳанӯз заррабин (микроскоп) набуд ва имконияти ҷисмҳои хурди сирояткунанда, бактерия, вирусҳоро дидан набуд,  донишмандони бузурги тоҷик аллакай медонистанд, ки  ин бемориҳо  чӣ хел аз як шахс ба шахси дигар сироят мекунанд ва ё ки ба давлати дигар интиқол меёбанд.

Аз рӯи маълумоти дар «Ал-қонун» омада, Ибни Сино тавсия додааст, ки ҷасади шахсони аз ин гуна бемориҳо фавтидаро  дар қабристонҳои алоҳида ба хок супоранд. Чунки ин сарчашмаи инкишоф ёфтани маризӣ мебошад. Ин тавсияи ибни Синоро дар охири асри 19 ва аввали асри 20 дар Бухоро ба таври васеъ истифода намудаанд.

Эпидемияи навбатӣ чун эпидемияҳои қаблӣ аз инсоният тақозо мекунад, ки аз ниқобҳои муҳофизатии тиббӣ ва тавсияҳои падари тибби ҷаҳон, мутафаккири бузурги тоҷики сатҳи ҷаҳонӣ Абӯалӣ Ибни Сино, ки ҳанӯз 1000 сол пеш гуфта  буд, самаранок истифода барад.

Лентаи хабарҳо
0
Нахуст ҷадидҳоНахуст кӯҳнаҳо
loader
Дар нашр
Заголовок открываемого материала